بازگشت

دوره ايلخانان مغول :

ضعف و بي تدبيري سلطان محمد خوارزم شاه حمله مغول را به ايران در سال 616 ه. ق. آسان کرد . با غلبه مغول ، اوضاع سياسي ، اجتماعي و هنري ايرانيان دستخوش ناملايمات و دگرگونيهايي شد که تا مدت زماني ادامه داشت . از اواسط سده هفتم هجري حکومت ايران به دست هلاکو و فرزندان او افتاد . ابافا و جانشينان ديگر هلاکو را که از مرگ او تا انقراض اين سلسله در ايران سلطنت کردند سلسله ايلخانان مي گويند . ايلخانان چون چندان ارتباطي با مغولستان نداشتند و از دربار قراقروم اطاعتي نمي کردند ، سلسله مستقلي محسوب مي شوند ، لذا حکم خوانين اصلي مغول در ايران از ميان ميرود و ايلخانان راه و رسم پادشاهي پادشاهان ايران را پيش مي گيرند .

درحقيقت مي توان آنها را طبقه اي از پادشاهان اين دانست . آئين اسلام مذهب رسمي شد و حکومت ايلخانان بر اساس شرع و آداب اسلامي بنياد گرفت . نفوذ وزراي دانشمند ايراني مانند : خواجه نصيرالدين طوسي ، شمس الدين محمد جويني و ... نيز باعث گرديد که ايلخانان دست به بناي شهرها و ترميم خرابيها بزنند . از آثار اين دوره بناي شهر چمچمال و کاروانسرايي در بيستون باقي است .

بقاياي بناي ايلخاني :

در سالهاي 1963 تا 1967 در طي حفاريهاي بيستون توسط هيئت مشترک ايران و آلمان در حاشيه رودخانه گاماسياب و در امتداد پل خسرو به طرف روستاي چمبطان آثار يک ساختمان بزرگ کشف شد اين بنا داراي سيزده اتاق ، سه ايوان و چند راهرو است . اتاقها با هم برابر نبوده و در سه اندازه مختلف ساخته شده اند : 5×5 و 4×8 و 4×5 متر .

محوطه سه ايوان در حدود 30 متر و اندازه راهروها 120×300 سانتيمتر است . مصالح اصلي بنا سنگ هاي نتراشيده با ملات گچ غربالي و آهک است . در بعضي از قسمتهاي بنا از سنگ هاي حجاري شده دوره ساساني نيز استفاده شده است . آجرهاي مشبک و کاشيهاي چهارگوش آبي رنگ که در تزئين بناهاي مغولي مورد توجه بوده است ، در تزئينات اين بنا هم به کار گرفته شده است . اين اثر از لحاظ معماري دوره ايلخانان حائز اهميت است .

اشياء ديگري که ضمن کاوش در اين محل بدست آمد . سکه هاي اسلامي ، ظروف سفالي ساده و سفالينه هاي منقوش و غير منقوش است . اين بناي دوره ايلخانان تا اواخر دوره تيموري مورد استفاده واقع شده و بعداً متروک گرديده است .