بازگشت

نقش برجسته ميتريدات دوم

در بيستون اثر يادگاري از ميتريدات دوم موجود مي باشد که به دلايل تاريخي و باستان شناسي سزاوار است مورد مطالعه قرار گيرد ، گرچه وضع نگهداري آن اکنون چندان خوب نيست . اين بناي يادگاري در حد فاصل بين هرکول و کتيبه داريوش حجاري شده است . متأسفانه کتيبه شيخ عليخان زنگنه مقداري از اين نقش را محو کرده است ولي هنوز مي توان در طرف چپ آن دو صورت بزرگ را به خوبي تشخيص داد بقاياي کتيبه يوناني بالاي آن نقش و همچنين اثر نقش ديگري در طرف راست آن مشهود است و در طرف چپ آن تصوير سه اسب سوار با يک کتيبه کوتاه يوناني ديده مي شود . تصور ساده اي از قسمت محو شده به قلم گرونوت که همراه شاردن به ايران آمده در دست است . از اين طرح مي توانيم به ترکيب قسمت محو شده پي ببريم . عبارت کتيبه يوناني بالاي اين نقش حاوي اين عبارت است :

" گوفاساتيس – ميتراتيس ناظر – گوتازرس ساتراپ ساتراپها و شاهنشاه بزرگ "

اين نقش قبل از 111 پ. م حجاري شده ، چهار نفري که نام برده شده از اين قرارند :

1.  گوتازرس اول ، ساتراپ ِساتراپها از قراري که از اسناد بابلي دانسته شده وي شريک سلطنت ميتراداتيس در اواخر عمر او بوده است و چون ميتراداتيس ظاهراً در امر سلطنت اثر مستقيمي نداشت گوتازرس جانشين او شد . اين ساتراپ بزرگ از سلاله اشکانيان نيست . بطوري که از اسم او معلوم مي شود از اهالي هيرکاني است .

2.  اسم دوم کاملاً محو شده و نامعلوم است ولي چون براي او لقبي ذکر نشده از شاهزادگان موروثي بوده که بدون ذکر نمودن لقب ، نام برده مي شده است .

3.  اسم سوم ، ميتراداتيس نام شخصي است که به عنوان افتخاري يوناني ( پيپس تومينوس ) يعني طرف اعتماد شاه که ظاهراً در زبان فارسي ميانه به او شيکان و به زبان فارسي امروزي به امين السلطان مي توان ترجمه کرد . از اسم مفرد او احتمال مي رود که وي يکي از خاندان اخير ( مهران ) يعني شاهان ري مي باشد .

4.  اسم چهارم ، نام گوفاتماس نقش شده بدون لقب ، گوفاتساس وابسته به خاندان سورن بوده است .

پروفسور گيرشمن معتقد است که انتخاب جاي اين نقش برجسته در پائين نقش برجسته داريوش شاهنشاه هخامنشي اتفاقي نيست .

شاه اشکاني مي خواهد با ايجاد نقش برجسته در آنجايي که شاهنشاه بزرگ براي خود اختصاص داده است خود را اعقاب سلسله شکوهمند هخامنش بنماياند و سلسله جديد اشکاني را به آن پيوند دهد .

در اينجا نيز چون جاهاي ديگر ، هنر پارتي از چهره سازي بي اطلاع است . نام کساني که در نقش ديده مي شوند به خط يوناني نوشته شده است .